dinsdag 16 maart 2021

Grote spoorspin (Cheiracanthium punctorium)

De grote spoorspin, ofwel grote bermzakspin, is een beweeglijke en agressieve renspin die actief naar prooi zoekt en geen vangweb maakt. Met name zodra de avond valt, duikt hij ook in huis op. Overdag kan hij zich overal schuilhouden, zelfs in een schoen of tussen het beddengoed. Deze spin bijt. Menigeen die niet bang is voor spinnen en de grote spoorspin met een hand een zetje naar de buitendeur wil geven, zal dat met een beet moeten bekopen. De spin kent wat dat betreft geen aarzeling. De beet voelt als een bijensteek. Door de klimaatverandering rukt de grote spoorspin steeds noordelijker op en is inmiddels ook vaak in Nederland gespot en bijna inheems te noemen.

De grote spoorspin (doodsspin) komt ook in Nederland voor

De grote spoorspin (Cheiracanthium punctorium) wordt in Duitsland ‘doodsspin’ genoemd. Wellicht een overdreven betiteling, hoewel de achtpoot flink kan bijten. Deze oorspronkelijk uit de mediterrane, subtropische streken afkomstige spinnen komen ook in Centraal Azië en Oost-Centraal Europa voor en zijn inmiddels in Nederland vaak te spotten en inheems te noemen.


Klimaatverandering

Grote spoorspin
De grote spoorspin kan in huis zomaar ineens opduiken, uit het niets, vergelijkbaar met de huisspin. Deze mediterrane spin is in Nederland geen zeldzaamheid meer. Volgens de biologen is de opwarming van de aarde daar debet aan. Door de hoge temperatuurgemiddelden en de verandering van het landschap heeft de grote spoorspin de neiging om steeds verder noordelijker op jacht te gaan.


Cheiracanthium punctorium - een spin met acht ogen

De grote spoorspin maakt deel uit van de familie van de Miturgidae (spoorspinnen) en behoort tot het het geslacht Cheiracanthium. Er bestaan ongeveer 200 soorten. Vijfentwintig soorten leven ook in Europa. Van die groep is de grote spoorspin (1,5 cm, zonder de poten) het meest uit de kluiten gewassen. Het mannetje is iets kleiner dan het vrouwtje. De poten zijn relatief lang. De spin is lichtbruin tot gelig van kleur. Het kopborststuk (cephalothorax) is oranje en het achterlijf (opisthosoma) olijfgroen. Het mannetje onderscheidt zich mede door een brede groengrijze tot bruine middenstreep op het achterlijf.


Stevige kaken

Grote spoorspin
De kaken (cheliceren) van de grote spoorspin zijn relatief groot, vooral die van het mannetje. Ook goed te zien zijn de giftanden en gifklieren. Deze achtogige spin is zeer bijziend. Hij kan zijn prooi dus alleen van dichtbij ontwaren.


Snelle renspin

De grote spoorspin, ofwel grote bermzakspin (Cheiracanthium punctorium), is een actieve jager die zoals alle spinnen uit het geslacht Cheiracanthium geen vangweb maakt. Het gedrag is vergelijkbaar met de Braziliaanse zwerfspin. Het is oorspronkelijk een in de mediterrane contreien en op de Centraal-Aziatische steppen inheemse spin die vaak te zien is in bijvoorbeeld wijngaarden, bermen met hoog gras, langs spoorrails en op open plekken in het bos. De spin houdt van een relatief droog klimaat, hoewel hij soms ook op vochtige plekken vertoeft. 


Vrije natuur

De benaming 'renspin' heeft te maken met het feit dat de spin de prooi achterna rent. Kampeerders in tentjes zullen in de zomer beducht moeten zijn voor de grote spoorspin, die zich in de vrije natuur graag verstopt onder stenen, bladeren en tussen het hoge gras, eigenlijk overal waar schaduw is.


In huis

Wie deze spin ooit in huis tegenkomt, dient te weten dat de grote bermzakspin zich overdag overal kan verstoppen, zoals in schoenen, tussen kleren die over een stoel hangen en achter het wasgoed in de kast. Het is een beweeglijke, agressieve spin die ’s nachts achter alles aanrent wat hij als prooi beschouwt.


Voortplanting

De Cheiracanthium punctorium spint in het voorjaar een nestweb. Het mannetje maakt er een naast die van het vrouwtje. In de aangrenzende zijwanden van de twee webben knippen ze vervolgens een gat, waardoor er een groot nestweb ontstaat waar de spinnen paren en de eitjes worden gelegd.


Nestweb

Het zakvormige nestweb is 5 tot 7 centimeter groot met aan de onderkant een opening, waar het nest agressief verdedigd wordt. Wie de proef op de som wil nemen en er een vinger bij houdt, of er tijdens een wandeling nietsvermoedend met een hand overheen strijkt, zal vrijwel zeker gebeten worden.


Beet van de grote spoorspin

Grote spoorspin
De kaken van de Cheiranthium punctorium kunnen door de huid dringen, waarna het gif het centraal zenuwstelsel beïnvloedt. Dat geldt overigens ook voor de huisspinnen Tegenaria domestica en gigantae), en natuurlijk voor de zwarte weduwe (Latrodectus mactans) die sporadisch in Nederland en België voorkomt.


Pijnlijk

De beet van de grote spoorspin is pijnlijk, maar niet dodelijk. De pijnervaring is uiteraard individueel verschillend. Een anafylactische shock is mogelijk, afhankelijk of men allergisch is voor bepaalde stoffen in het gif.

Symptomen

De verschijnselen na de beet variëren. De pijn doet denken aan een wespensteek of de beet van een daas. Weer anderen ervaren de brandende pijn als van een brandnetel. Soms treedt necrose (weefselversterf) op. Meestal verdwijnen de symptomen na enkele dagen. De algemene verschijnselen van de beet van de grote spoorspin zijn:

  • Pijn of branderig gevoel rond de plaats van de beet.
  • Geelachtige zwelling.
  • Duizeligheid, misselijkheid en hoofdpijn.
  • Anafylactische shock.
  • Necrotische zweer, wat zelden voorkomt.


Klimaatverandering

Door het veranderende klimaat worden vochtige gebieden in Europa steeds droger. Het is een habitat waar de grote spoorspin zich thuisvoelt. Dat is ook de reden waarom de Cheiranthium punctorium steeds verder noordwaarts oprukt.


Bronvermelding
. http://www.ajtmh.org/content/74/6/1043.full
. http://memim.com/cheiracanthium-punctorium.html
. http://www.toxcenter.org/artikel/Giftspinne-Cheiracanthium-punctorium-wie-Bienenstich.php
. https://en.wikipedia.org/wiki/Cheiracanthium_punctorium

Fotoverantwoording
. By Patrice78500 - Own work, Public Domain, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=7679677
. Rainer Altenkamp, Berlin - Own work, CC BY-SA 3.0, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=2770927
. Fritz Geller-Grimm, CC BY-SA 2.5 <https://creativecommons.org/licenses/by-sa/2.5>, via Wikimedia Commons
. Cheiracanthium punctorium (mannetje) Patrice78500 - Own work, Public Domain, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=7679770

Geen opmerkingen:

Een reactie posten